Πριν από την κρίση: ποιος εγκρίνει, ποιος μιλά και τι ανακοινώνεται;
Οι περιπτώσεις Hydro και Ferrero δείχνουν γιατί οι κανόνες επικοινωνίας πρέπει να συμφωνούνται εκ των προτέρων.
Στις 19 Μαρτίου 2019, η νορβηγική βιομηχανία αλουμινίου Hydro δέχθηκε εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση. Την ίδια ημέρα δημοσίευσε αναλυτική ενημέρωση. Ξεχώριζε ποιες δραστηριότητες λειτουργούσαν κανονικά, ποιες συνέχιζαν με χειροκίνητες διαδικασίες και ποιες αντιμετώπιζαν διακοπές. Ανέφερε ότι οι αρχές είχαν ενημερωθεί. Δήλωνε ότι η εταιρεία δεν γνώριζε ακόμη την πλήρη έκταση του προβλήματος και ότι ήταν νωρίς για εκτιμήσεις κόστους και χρόνου αποκατάστασης. Όριζε, τέλος, συνέντευξη Τύπου για τις 15:00 της ίδιας ημέρας, με ζωντανή μετάδοση.
Η εταιρεία μίλησε άμεσα, με ειλικρίνεια και οργανωμένο τρόπο, παρότι δεν ήταν ακόμη γνωστά όλα τα δεδομένα. Μια τέτοια αντίδραση δύσκολα αυτοσχεδιάζεται. Ο μηχανισμός διαχείρισης έκτακτης ανάγκης της Hydro ενεργοποιήθηκε και, στην πρώτη σύσκεψη, η διοίκηση αποφάσισε να επικοινωνήσει ανοιχτά. Τις επόμενες ημέρες, ανώτατα στελέχη έδιναν καθημερινές συνεντεύξεις Τύπου και ζωντανές ενημερώσεις με ερωτήσεις του κοινού, ενώ η ιστοσελίδα και το Facebook ενημερώνονταν συνεχώς. Με τα εσωτερικά συστήματα εκτός λειτουργίας, οι οδηγίες προς τους εργαζόμενους γράφονταν με το χέρι και αναρτώνταν στα εργοστάσια.
Τους επόμενους μήνες, η εταιρεία δημοσίευε σε κάθε τριμηνιαία έκθεση την εκτίμηση του κόστους. Το φθινόπωρο του 2019, η Hydro έγινε η πρώτη ιδιωτική επιχείρηση που έλαβε το βραβείο διαφάνειας του Νορβηγικού Συνδέσμου Επικοινωνίας.
Τρία χρόνια αργότερα, μια άλλη ευρωπαϊκή εταιρεία με ισχυρό όνομα, η Ferrero, ακολούθησε διαφορετική επικοινωνιακή διαδρομή. Στην κρίση με τη σαλμονέλα σε προϊόντα Kinder, την άνοιξη του 2022, άφησε αναπάντητες τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, ανακοίνωσε αρχικά ανάκληση συγκεκριμένων προϊόντων και στη συνέχεια τη διεύρυνε και έδωσε κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις για την ασφάλεια της παραγωγής. Η Βελγίδα υφυπουργός Προστασίας Καταναλωτών σχολίασε ότι μια σαφής επικοινωνία από την αρχή θα είχε αποτρέψει μεγάλο μέρος της σύγχυσης. Η αρχή ασφάλειας τροφίμων έκλεισε το εργοστάσιο για σχεδόν τρεις μήνες, ενώ έρευνες άνοιξαν σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Γαλλία. Στη βρετανική αγορά, οι πωλήσεις του Kinder την περίοδο του Πάσχα μειώθηκαν κατά 30% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η Hydro μίλησε πρώτη για το περιστατικό. Έδωσε όσα γνώριζε, αναγνώρισε όσα δεν γνώριζε και όρισε πότε θα ενημερώσει ξανά. Στη Ferrero, την εικόνα της κρίσης διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό οι αρχές και τα μέσα. Μια απόκριση σαν της Hydro προϋποθέτει σχέδιο που υπάρχει πριν από την κρίση, ενεργοποιείται τις πρώτες ώρες και στηρίζει τις σωστές αποφάσεις.
Τα ερωτήματα που πρέπει να έχει απαντήσει μια διοίκηση
Ένα τέτοιο σχέδιο απαντά εκ των προτέρων σε ερωτήματα που δύσκολα απαντώνται τη στιγμή της κρίσης:
• Ποιος αποφασίζει ότι ο οργανισμός θα τοποθετηθεί δημόσια; Ποιος εγκρίνει την πρώτη ενημέρωση και σε πόσο χρόνο;
• Τι μπορούμε να πούμε αμέσως, όσο η διερεύνηση συνεχίζεται, και τι χρειάζεται να επιβεβαιωθεί πριν ανακοινωθεί;
• Ποιοι ενημερώνονται πρώτοι, με ποια σειρά και από ποιο μέσο: αρχές, εργαζόμενοι, πελάτες, επενδυτές, μέσα ενημέρωσης;
• Πότε δίνεται η επόμενη ενημέρωση, ακόμη κι αν δεν υπάρχει κάτι νέο;
• Πώς φτάνουν τα επιβεβαιωμένα στοιχεία στην ομάδα επικοινωνίας, ώστε η δημόσια ενημέρωση να αποτυπώνει όσα πράγματι γνωρίζει ο οργανισμός;
Η προετοιμασία ξεκινά από τα πιθανά σενάρια κρίσης για τον συγκεκριμένο οργανισμό. Για κάθε σενάριο, το σχέδιο ορίζει ποιος συγκαλεί την ομάδα, ποιος εγκρίνει την επικοινωνία και ποιος μιλά δημόσια. Προβλέπει αναπληρωτές. Θέτει χρόνους απόκρισης ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού. Περιλαμβάνει προεγκεκριμένα πρότυπα ανακοινώσεων και δοκιμάζεται σε ασκήσεις προσομοίωσης.
Στην πράξη, πολύτιμος χρόνος μπορεί να χαθεί μέχρι να συμφωνηθεί ποιος εγκρίνει, ποιος μιλά και τι μπορεί να ανακοινωθεί. Η προετοιμασία βάσει σεναρίων επιτρέπει στον οργανισμό να ανταποκριθεί έγκαιρα, με σαφείς ρόλους και προσυμφωνημένες διαδικασίες. Όταν ξεσπάσει η κρίση, όσοι έχουν την ευθύνη της επικοινωνίας πρέπει να γνωρίζουν ήδη τους κανόνες με τους οποίους θα κινηθούν.
STRATCOM